Je telefoon in je relatie: waarom „ik luisterde echt wel” niet meer telt

Onderzoekers noemen het phubbing: je partner negeren omdat je naar je telefoon kijkt. Een samentrekking van phone en snubbing, en het woord is net zo onelegant als het gedrag. Sinds James Roberts en Meredith David het begrip in 2016 op de kaart zetten, is er een indrukwekkende stapel onderzoek bij gekomen.

Een meta-analyse uit 2025, die die stapel samenvat, vond samenhang tussen phubbing en een reeks uitkomsten die je niet in je relatie wilt: lagere relatietevredenheid, minder intimiteit, minder ontvankelijkheid naar elkaar toe, minder emotionele nabijheid, méér conflict en meer jaloezie.¹ De sterkste voorspeller van phubbing zelf bleek problematisch mediagebruik. Ook niet verrassend, wel vervelend om te lezen.

David en Roberts lieten in een experiment mensen simpelweg terugdenken aan een moment waarop hun partner hen voor de telefoon had laten staan. Alleen dat al, alleen die herinnering, verlaagde hun tevredenheid met de relatie ten opzichte van een controlegroep.² Het effect zit dus niet alleen in het moment. Het zit óók in de herinnering eraan.

Het excuus dat niet meer werkt

Hier wordt het confronterend. Een onderzoek uit 2023 keek naar twee dingen tegelijk: hoeveel iemand daadwerkelijk op zijn telefoon zat, en hoeveel de pártner ervan merkte. Alleen het tweede voorspelde een lagere relatiekwaliteit. Wat je feitelijk deed, deed er statistisch gezien niet zo heel erg toe.³

Lees die zin nog een keer, want hij sloopt een heel arsenaal aan verweren. „Ik was maar even bezig.” „Het was werk.” „Ik lette echt wel op.” Allemaal waar, misschien, en allemaal irrelevant. De ervaring van je partner is in dit geval niet een vertekening van de werkelijkheid die jij mag corrigeren. Je partner (en diens gevoel!) ís namelijk de werkelijkheid waar jullie relatie op draait.

Dat is ongemakkelijk, maar het is ook bevrijdend. Het betekent namelijk dat je niet minder hoeft te doen. Je moet iets anders doen: ervoor zorgen dat je partner merkt dat je er bent. Dat kost minder tijd dan je schermtijd halveren, en het werkt beter.

Zelfs uitgezet doet die mobiel nog mee

Er is nog een ongemakkelijk onderzoek, en het is ouder dan je denkt. Andrew Przybylski en Netta Weinstein lieten in 2012 vreemden tien minuten met elkaar praten in een hokje. Bij de helft lag er een telefoon op een tafeltje in de buurt, buiten het directe zicht. Bij de andere helft een notitieblok.

De mensen met de telefoon in de ruimte voelden zich minder verbonden met hun gesprekspartner en waren negatiever over de kans dat ze vrienden zouden worden. In een tweede experiment bleek het effect het sterkst bij een bétekenisvol gesprek: wie over iets persoonlijks praatte met een notitieblok in de buurt voelde meer nabijheid en vertrouwen, en precies die winst viel weg als er een telefoon lag.⁴

Het meest verontrustende detail: toen de onderzoekers achteraf navroegen, hadden de deelnemers niets in de gaten gehad. Het effect speelde zich af onder het niveau van bewuste waarneming.⁴ Je telefoon hoeft dus niet af te gaan. Hij hoeft niet eens in je hand te liggen. Hij ligt er, en dat is genoeg om het gesprek een beetje ondieper te maken.

Wat we onlangs aan onze keukentafel hoorden

Stel je een stel voor dat komt voor iets heel anders: ze maken ruzie over de opvoeding. Pas na een half uur valt een zin die het gesprek kantelt.

Hij zegt, bijna terloops, dat hij al maanden niets meer vertelt over zijn werk. We vragen waarom. „Omdat ik toch halverwege mijn verhaal stop,” zegt hij. Zij kijkt verbaasd op: zij heeft nooit gezegd dat hij moest stoppen.

„Dat hoef je ook niet te zeggen. Ik zie het aan je duim.”

Dat is het hele mechanisme in één zin. Zij luisterde. Zij kon navertellen wat hij zei. En toch was hij gestopt met vertellen, omdat hij ergens onderweg had geleerd dat zijn verhaal het aflegde tegen wat er op dat schermpje gebeurde.

Wat ons trof: van de twee was zij het die het meeste schrok. Niet omdat ze betrapt was, maar omdat ze pas op dat moment hoorde wat het haar had gekost. Maandenlang geen verhalen meer over zijn werk, en ze had het als 'dat komt vanzelf wel weer' ervaren.

Waarom dit ook over jaloezie gaat

Phubbing doet nog iets, en dat is de tweede reden waarom dit onderwerp aan onze tafel zo vaak terugkomt. David en Roberts vonden dat het niet alleen de tevredenheid verlaagt, maar ook romantische jaloezie aanwakkert - vooral bij mensen met een angstige hechtingsstijl.²

Dat is logischer dan het klinkt. Als je partner naar beneden kijkt en glimlacht, terwijl jij naast hem zit, vult je hoofd de leegte in. Bij de een met werk, bij de ander met iets anders. De telefoon is een gesloten deur waar je partner doorheen verdwijnt, en niemand weet wat erachter ligt.

Wij zeggen daar aan tafel meestal iets ongemakkelijks over: die jaloezie gaat zelden over ontrouw. Hij gaat over de vraag of jij nog interessant genoeg bent om voor op te kijken. Dat is een pijnlijkere vraag dan „is er iemand anders”, en hij wordt veel minder vaak gesteld.

En nu de nuance, want zo simpel is het niet

Als we hier zouden stoppen, zouden we een eerlijker verhaal inruilen voor een dramatischer verhaal. Dus: het onderzoek is minder eenduidig dan de koppen suggereren.

Het beroemde telefoon-op-tafel-experiment is later herhaald, en die replicaties leverden gemengde resultaten op.⁴ Dat betekent niet dat het effect verzonnen is, maar wel dat het waarschijnlijk kleiner en wisselvalliger is dan het oorspronkelijke onderzoek deed vermoeden.

Belangrijker nog is een Belgisch onderzoek uit 2024. Dat volgde 35 stellen veertien dagen lang met objectieve telefoonregistratie, dus niet alleen met vragenlijsten. Wat bleek? Conflict over telefoongebruik kwam wéinig voor, het verband met relatiekwaliteit dook alleen op bij de mannen, en de veronderstelde route via ruzie over de telefoon werd niet gevonden. De onderzoekers stellen zelfs voor om te heroverwegen of samen telefoongebruik altijd negatief moet worden uitgelegd.⁵

Speculatief, maar wij denken dat daar iets in zit. Samen een filmpje kijken, elkaar iets laten zien, om dezelfde onzin lachen: dat is telefoongebruik in elkaars aanwezigheid, en het verbindt juist. Het gaat kennelijk niet om het apparaat. Het gaat om de vraag of je partner erbij hoort of erbuiten valt.

Vijf dingen die jullie vanavond al kunnen doen

Stop met verdedigen dat je luisterde. Als je partner zegt dat je er niet bij was, is „dat is niet waar, je zei net dat...” het slechtst mogelijke antwoord. Het onderzoek laat zien dat de beléving voorspelt hoe het met jullie gaat, niet je feitelijke gedrag.³ Probeer het eens met: „sorry, je hebt gelijk, vertel nog eens.”

Leg je mobiel weg tijdens gesprekken die ertoe doen. Niet alle gesprekken, dat houdt niemand vol. Maar precies bij de betekenisvolle gesprekken was het effect het grootst.⁴ Als je merkt dat er iets echts wordt verteld, is dat het moment dat het apparaat de kamer uit mag.

Zeg hardop wat je doet. „Ik kijk even of mijn zus heeft gereageerd” duurt twee seconden en haalt het hele mysterie weg. Ongeadresseerd wegkijken voedt jaloezie; benoemd wegkijken niet.²

Gebruik je mobiel (ook) samen. Laat zien wat je zo grappig vindt, kijk samen iets terug, stuur elkaar onzin door. Dat is geen zwaktebod maar mogelijk het enige telefoongebruik dat verbindt in plaats van verwijdert.⁵

Vraag één keer hoe het voor de ander is. Niet „vind je dat ik te veel op mijn telefoon zit”, want daar zegt iedereen nee op. Maar: „wanneer had jij het gevoel dat ik er niet bij was?” Bereid je voor op een antwoord dat pijn doet, en dank je partner ervoor.

Veelgestelde vragen

Wat is phubbing precies? Phubbing is het negeren van je partner doordat je op je telefoon kijkt, een samentrekking van phone en snubbing. Onderzoek verbindt het met lagere relatietevredenheid, minder intimiteit, meer conflict en meer jaloezie.¹

Mijn partner overdrijft, ik zit echt niet zo veel op mijn telefoon. Kan allebei waar zijn. Onderzoek vond dat de ervaren hoeveelheid samenhangt met relatiekwaliteit en de feitelijke hoeveelheid niet.³ Discussiëren over wie gelijk heeft over de minuten is dus zinloos; het gesprek gaat over wanneer je partner je kwijtraakt.

Helpt het om de telefoon omgekeerd neer te leggen? Beter dan zichtbaar laten liggen, en minder goed dan weg. In het klassieke experiment lag het toestel al buiten het directe zicht en had het toch effect.⁴ Voor de gesprekken die ertoe doen is een andere kamer de veiligste plek.

Is telefoongebruik altijd slecht voor een relatie? Nee. Een Belgisch dyadisch onderzoek uit 2024 vond weinig conflict over telefoons en pleit ervoor om samen telefoongebruik niet automatisch als negatief te zien.⁵ Samen kijken en delen is iets anders dan naast elkaar verdwijnen.

Wij liggen allebei op de telefoon in bed, is dat erg? Niet per se, zolang het een keuze is en geen ontwijking. De vraag die wij zouden stellen: als de telefoons er niet waren, waar zou dat uur dan heen gaan? Als het antwoord „ik zou niet weten waar we het over moesten hebben” is, dan ligt daar het werk.

Hoe begin ik dit gesprek zonder ruzie? Begin bij jezelf en bij gemis, niet bij gedrag en verwijt. „Ik mis onze gesprekken” landt anders dan „jij zit altijd op je telefoon”. En kies een moment waarop geen van beiden moe is.

Nabrandertje

Je telefoon in je relatie is geen derde persoon en geen verslaving waar je van moet afkicken. Hij is een gewoonte die precies de plek in is gaan nemen waar jullie aandacht hoorde te zijn, en jullie hebben dat beiden niet zien gebeuren. Dat is het vervelende deel. Het prettige deel is dat er geen therapie voor nodig is om dit te keren - alleen de bereidheid om te horen wanneer jouw partner jou kwijtraakt. Wanneer was dat voor het laatst?

Lees meer: Telefoongebruik van ouders: wat jullie kinderen zien als jullie scrollen

Lees ook: Hoe jouw mobiel stiekem de intimiteit met je partner sloopt

Verantwoording

• ¹ „A meta-analytic study of partner phubbing and its antecedents and consequences” (2025), samengevat via PubMed Central: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12106345/
• ² David, M.E. & Roberts, J.A. (2021). Investigating the impact of partner phubbing on romantic jealousy and relationship satisfaction: The moderating role of attachment anxiety. Journal of Social and Personal Relationships: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0265407521996454 - en Roberts, J.A. & David, M.E. (2016), „My life has become a major distraction from my cell phone”, Computers in Human Behavior.
• ³ „Perceived partner phubbing predicts lower relationship quality but partners’ enacted phubbing does not” (2023), Computers in Human Behavior: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S074756322300211X
• ⁴ Przybylski, A.K. & Weinstein, N. (2013). Can you connect with me now? How the presence of mobile communication technology influences face-to-face conversation quality. Journal of Social and Personal Relationships: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0265407512453827 - besproken door Christian Jarrett voor de British Psychological Society: https://www.bps.org.uk/research-digest/how-mere-presence-mobile-phone-harms-face-face-conversations - replicatie met gemengde uitkomsten: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0251451
• ⁵ Denecker, F., Frackowiak, M., Perneel, S., Vanden Abeele, M., Ponnet, K. & De Marez, L. (2024). A dyadic multimethod study of „partner phubbing”, smartphone conflict, and relationship quality in opposite-sex couples from Belgium. Current Psychology, 43, 34109-34126: https://link.springer.com/article/10.1007/s12144-024-06893-7
• ⁶ Tips gebaseerd op de Gottman Method (John & Julie Gottman), op Emotionally Focused Therapy (Sue Johnson) en op Integrative Behavioral Couple Therapy (Andrew Christensen & Neil Jacobson).