Weten wat je doet

Weten wat je doet, écht kunnen kijken naar je eigen gedrag en naar de effecten van dat gedrag, is een belangrijke vaardigheid: het helpt je bijvoorbeeld om te stoppen met plagen omdat je in de gaten hebt dat je grappig bedoelde opmerkingen helemaal niet grappig gevonden worden door de mensen om je heen. We noemen deze executieve functie met een mooi woord ‘gedragsevaluatie’.

Je kunt gedragsevaluatie zien als de innerlijke rechter van het brein: de vaardigheid die ons in staat stelt om ons gedrag te beoordelen en te reflecteren op wat we hebben gedaan. Deze functie helpt kinderen om bewuster te handelen en te leren van hun ervaringen.

Waarom vinden we gedragsevaluatie belangrijk?

Als je de innerlijke rechter ruimte geeft, ontwikkel je het vermogen om je eigen gedrag te beoordelen, de effecten ervan te analyseren en na te denken over mogelijke verbeteringen. Het stelt kinderen, en jou en mij, in staat om verantwoordelijkheid te nemen voor hun acties, groei te stimuleren en uiteindelijk betere keuzes te maken.

De innerlijke rechter in de praktijk

Op school kunnen kinderen hun eigen prestaties evalueren na toetsen en opdrachten, wat leidt tot een beter begrip van hun sterke en zwakke punten.

In vriendschappen stelt het kinderen in staat om te reflecteren op hun interacties met anderen en te begrijpen hoe hun gedrag anderen beïnvloedt.

De innerlijke rechter helpt ook bij het opbouwen van zelfvertrouwen, doordat kinderen leren van hun succes en groei. Door zelfreflectie aan te moedigen en kinderen te helpen bij het evalueren van hun acties, geven we hen de kans om betere keuzes te maken en te groeien.

Drie tips

Stel vragen na een activiteit of situatie om je kind te helpen nadenken over wat er is gebeurd en hoe het zich voelde.

Leer je kinderen dat fouten maken normaal is, en dat leren en groeien uit die fouten een essentieel onderdeel is van het leven. Bij het mogen maken van fouten hoort soms ook het leren om sorry te zeggen.

Praat zeker met pubers over de gevolgen en de impact van gedrag: laat ze nadenken over de gevolgen van hun keuzes, niet alleen voor zichzelf maar ook voor anderen om hen heen.